nav-left cat-right
cat-right

Nurt Gestalt


Historia i źródła

Twórcą terapii Gestalt jest Fritz Perls i jego żona Laura Perls. Podejście Gestalt zalicza się do nurtu humanistycznego i powstało na początku XX wieku w opozycji do psychoanalizy, a także terapii behawioralnej. Samo słowo „Gestalt” (z niem.) oznacza całość, kompletność, co wskazuje na całościowe rozumienie człowieka i jego doświadczeń. Przykładowo można analizować łodygę, liść, płatek, pręcik i słupek, jednak nie odda to całości jaką jest kwiat. Głównym przekazem jest tutaj stwierdzenie, że całość to coś więcej niż suma składowa części.

 

Na ideę Gestaltu miała wpływ m.in. psychologia postaci – czyli zwrócenie uwagi na fakt, iż człowiek mimo, że postrzega wszystko w swoim otoczeniu to skupia się tylko na wybranych elementach, zgodnych z jego potrzebami. Przykładowo jeżeli osoba jest głodna, to pierwsze co zobaczy w kuchni jest kromka chleba, a nie np. to że jest otwarte okno i jest zimno. Oznacza to, iż człowiek organizuje swój świat według niezaspokojonych potrzeb. Z psychologii postaci zaczerpnięto też ideę na temat tendencji człowieka do kończenia otwartych spraw. Przykładowo jeżeli przeczytamy „krokody”, to nasz umysł automatycznie doda na końcu literkę „l”. Ma to bardzo duże znaczenia dla życia człowieka, bowiem różne sprawy, które nie zostały dokończone, emocje, które nie zostały wyrażone, myśli nie wypowiedziane – nadal istnieją i zaburzają poprawne funkcjonowanie. Fritz Perls korzystał też z psychologii egzystencjalnej, podkreślając samotność człowieka w świecie, jego wolność i odpowiedzialność za swój żywot. Czerpał też z fenomenologii, kładąc nacisk na to, iż jedyną prawdą, możliwą do poznania jest to, co dzieje się w danym momencie. Na terapię Gestalt wpływ miała też teoria holizmu i pola, gdzie znaczenie ma fakt, iż wszystkie rzeczy są ze sobą powiązane i nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od kontekstu. W filozofii Wschodu i buddyzmie Zen Fritz zainspirował się potrzebą świadomości i teraz jej osiągnięcie stanowi jeden z najważniejszych celów terapii.

 

Główne założenia i cele terapii

Głównym celem terapii jest wzmocnienie potencjału człowieka, czyli zwiększenie jego mocy i możliwości poprzez proces integracji. W kulturze, w której wiele jest wymagań i oczekiwań społecznych ważne jest wzmacnianie autentycznych zainteresowań, pragnień i potrzeb jednostki. Z różnorodnych przyczyn człowiek rezygnuje często z tego co tak naprawdę jest jego. To prowadzi do alienacji i oddzielenia się od autentycznych odczuć i zmysłów, co blokuje rozwój i zniekształca perspektywę. W celu osiągnięcia dojrzałości jednostka zmniejsza korzystanie z zewnętrznego wsparcia – znajduje je w sobie, uczy się tolerancji na frustrację, przestaje odgrywać nieautentyczne role, których się wcześniej trzymała. Razem z rozwojem osoba zaczyna spoglądać na świat z takiej perspektywy, która umożliwia jej widzenie całej sytuacji, bez tracenia z oczu szczegółów. Poprzednie gotowe pojęcia i idee nie konstruują już jej świata i nie utrzymuje już utrwalonych reakcji, nie jest powodowana lękami, czy innymi fantazjami o przeszłości tudzież przyszłości. Zaczyna żyć prawdziwie i może eksperymentować z różnorakimi możliwościami. „Zmiana występuje wtedy, gdy stajesz się tym, kim jesteś, a nie wtedy gdy próbujesz się stać tym, kim nie jesteś”.

 

Kluczowym pojęciem dla podejścia Gestalt jest proces samoregulacji, który stanowi o dobrym lub zakłóconym funkcjonowaniu osoby. Każda osoba podlega temu procesowi, a polega on na ciągłej orientacji w stanie i przebiegu zjawisk oraz procesów przebiegających w organizmie, łączności między nimi i przepływie informacji. W procesie tym organizm zaspokaja swoje potrzeby i utrzymuje równowagę w stale zmieniających się warunkach. Samoregulacja często jest jednak zakłócona i uniemożliwia w pełni satysfakcjonujące funkcjonowanie osoby. Gdy jednostka nie jest w stanie zaspokoić swojej potrzeby (np. brak miłości od rodziców), potrzeba ta zaczyna być tłumiona, może zostać zniekształcona, usztywniona, później prowadzi do utrwalonych zachowań, które nieświadomie domagają się spełnienia jej, jednakże nie kończy się to powodzeniem.

 

W terapii Gestalt kładzie się duży nacisk na rozwój świadomości człowieka, brania odpowiedzialności za własne życie, wybory, zajmowanie się teraźniejszością – bycie tu i teraz, rozwój sfery myśli, emocji, doznań cielesnych i ich integracja. W pracy terapeutycznej ważna jest relacja pełna szacunku i akceptacji pomiędzy terapeutą a klientem.

 

Drogowskazy Gestalt

  • Żyj teraz
  • Żyj tutaj: zajmuj się tym co jest obecne, a nie tym czego nie ma
  • Doświadczaj tego co rzeczywiste: przestań wyobrażać sobie, niepotrzebnie myśleć
  • Wyrażaj siebie: nie manipuluj, nie usprawiedliwiaj, nie osądzaj
  • Poddaj się temu co przyjemne i bólowi tak samo jak przyjemności
  • Nie akceptuj żadnego „powinieneś” z wyjątkiem tego, co naprawdę Twoje
  • Weź pełną odpowiedzialność za swoje czyny, uczucia i myśli
  • Bądź gotów na ryzyko, eksperymentowanie, zmianę i rozwój
  • Bądź sobą i pozwól być sobą innym